مطالب ارائه شده در این کارگاه به شرح ذیل می باشد:

عوارض بارداری در سنين پائين

حاملگی های پرخطر

سنين باروری زير 19 سال و بالای 34 سال به عنوان حاملگی های پرخطر تلقی می شوند. برای حاملگی‌های سنين 15 تا 19 سال اصطلاح حاملگی نوجوانی به كار برده می‌شود.

عواقب حاملگی نوجوانی

بر اساس اظهارات بهداشت باروری، رخ دادن پديده بلوغ در سنين نوجوانی همه افراد از جمله زنان را در مسير تغييرات زيادی قرار می‌دهد. از نظر جسمی، دختر نوجوان در حال رشد بوده و اندام‌های توليد مثلی و تناسلی وی از رشد كافی برخوردار نيستند بنابراين مادر شدن در اين سنين فرد را دچار مخاطراتی می كند كه از جنبه‌های گوناگون جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی قابل بحث است.

بعد جسمی

زنان نوجوان معمولا در حال رشد و تكامل هستند. نياز آنها به انرژی و تغذيه مناسب نسبت به افراد مسن‌تر بيشتر است، بنابراين چنين كمبودهایی با وقوع حاملگی نه تنها به مادر بلكه به جنين نيز آسيب وارد مي‌كند.

بعد روحی- روانی

در نوجوانی بلوغ كامل فكری اتفاق نمی افتد، در نتيجه اين افراد آمادگی لازم را برای تشكيل خانواده ندارند. حال اگر ازدواج كرده و پرورش یک كودک به مسئوليت‌های آنان افزوده شود، مشكل چند برابر خواهد شد. اين افراد در نوجوانی هنوز نياز به حمايت‌های خانواده دارند. تغييرات خلقی كه در نتيجه بلوغ رخ می‌دهد، نظير حساس شدن و زودرنجی نشان‌دهنده آماده نبودن اين زنان برای پرورش بچه است.

بعد اجتماعی

نوجوانی سنی است كه در آن فرد برای برقراری ارتباط مناسب با دوستان، اعضای خانواده و جامعه نياز به راهنمایی و هدايت دارد. بنابراين فرد نوجوان از بعد اجتماعی نيز برای راهنمایی و پرورش موجودی ديگر، مناسب نخواهد بود.

بعد اقتصادی

به طور معمول دختران نوجوان با مردان كم سن ازدواج می‌كنند كه از لحاظ اقتصادی در وضعيت مناسبی قرار ندارند. حمايت نكردن مالی مرد از زن موجب می شود كه در صورت وقوع حاملگی مشكلات معيشتی و تغذيه‌ای برای زن ايجاد شود كه در نهايت برای هر دو، يعنی مادر و جنين مشكلاتی را فراهم می‌كند. از آنجا كه حاملگی دوران نوجوانی از حاملگی‌های پرخطر محسوب می شود، اين مادران طی بارداری بايد مراجعات بيشتری به پزشک داشته باشند. هنگام وضع حمل، زايمان طبيعی در آنها ترجيح داده می‌شود و پس از زايمان، برای حاملگی بعدی حداقل 4 سال فاصله‌گذاری توصيه مي‌شود.

مراقبت‌های بهداشتی و باروری

توصيه‌های پيشگيری : احتمال مرگ ناشی از عوارض بارداری و زايمان در مادران نوجوان 15 تا 19 ساله دو برابر مادران 20 تا 34 ساله است و در مادران زير 15 سال احتمال مرگ پنج برابر زنان بالای 20 سال عنوان می‌شود.

اين مسئله مرگ كودكان را نيز تحت تاثير قرار می‌دهد، به طوری كه كودكان مادران نوجوان بيشتر در معرض مرگ و مير هستند.

كم ‌وزنی نوزاد  در معرض عوارض مختلفی قرار می گیرد، از جمله: عفونت، سوء‌تغذيه، معلوليت‌های طولانی مانند اختلال بينایی و شنوایی، مشكلات يادگيری و عقب‌ماندگی‌های ذهنی. طيف عوارضی كه در كمين مادر نوجوان و نوزادش است موجب می‌شود توصيه‌های پيشگيری در صدر مراقبت‌های اين زنان قرار گيرد.

برای پيشگيری  از عوارض بارداری در اين سنين، به موارد زير اشاره می‌كند:

ـ صرف‌ نظر از مسائل اقتصادی خانواده، توجه بيشتر به امر تغذيه مادر نوجوان (در اين دوران روزانه دريافت 400 كيلو كالری انرژی اضافی توصيه می‌شود).

ـ حمايت اين مادران از سوی همسر، خانواده و اجتماع

ـ ايجاد امكانات تسهيلاتی اين افراد برای دسترسی بيشتر به مراقبت‌های بارداری، زايمان بی خطر و....

ـ جلوگيری از سوء استفاده‌های عاطفی

ـ استقلال و احترام زنان در خانواده مانند برخورداری از قدرت تصميم‌گيری

ـ دسترسی به درآمد و سرمايه خانواده ( زنان تنها ناظر خرج مرد نباشند)

ـ كاهش حجم كار

ـ افزايش سواد و تحصيلات

ـ انجام مشاوره (از آنجا كه اصولا حاملگی‌های اين دوران بدون برنامه‌ريزی است، مشاوره قبل از بارداری به بهبود شرايط اين مادران كمک زيادی می‌كند).

عوارض حاملگی در سنين پايين

حاملگی در زنان نوجوان عوارض مختلفی برای مادر و جنين به همراه دارد؛ اين عوارض كه در نتيجه تكامل نيافتن دختر بروز می‌كند:  قبل از زايمان، حين زايمان و پس از زايمان مشاهده می‌شود.

عوارض قبل از زايمان:

زايمان زودرس

ـ فشارخون بالای مادر

ـ كم‌خونی

ـ مرگ مادر

ـ مرگ جنين

ـ رشد ناكافی جنين داخل رحم

عوارض حين زايمان:

پيشرفت نكردن زايمان به دليل تكامل ناكافی لگن

ـ پارگی‌های نسج كانال زايمانی

ـ خون‌ريزی های حين و پس از زايمان ناشی از كم‌خونی مادر

ـ پارگی های نسج‌های كانال زايمانی و در نهايت جمع نشدن رحم

عوارض پس از زايمان:

ـ عفونت (ناشی از مراقبت‌های ناكافی و كم‌خونی)،

ـ خون‌ريزی

ـ رسيدگی ناكافی به خود و فرزند